Γεωργία χωρίς αγρότες: Αυτόνομα τρακτέρ χωρίς οδηγό δουλεύουν ήδη δίπλα στην Ελλάδα

Μια είδηση που περνά σχεδόν «στα ψιλά», αλλά λέει περισσότερα για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής απ’ όσα χιλιάδες ανακοινώσεις: εταιρεία με έδρα τη Σόφια, στη γειτονική –και δημογραφικά αποψιλωμένη– Βουλγαρία, πουλά και εκμεταλλεύεται αυτόνομα τρακτέρ χωρίς οδηγό. Όχι πειραματικά. Όχι σε εργαστήρια. Στην αγορά, εδώ και τώρα.

Τα συγκεκριμένα μηχανήματα κατασκευάζονται στην Ολλανδία και ήδη δουλεύουν κανονικά στα χωράφια. Οργώνουν, καλλιεργούν, σπέρνουν και εκτελούν βαριές αγροτικές εργασίες πρωί–βράδυ, χωρίς… γκρίνια, ρεπό ή απεργίες. Διαθέτουν υψηλή ισχύ έλξης, συνδυάζονται με δορυφορικά συστήματα, κάμερες και αισθητήρες και μπορούν να καλύψουν μεγάλες εκτάσεις καθημερινά.

Ακριβά μηχανήματα – μεγάλες εκμεταλλεύσεις

Η τιμή τους είναι το βασικό εμπόδιο καθώς κοστίζουν περίπου τα διπλά από ένα συμβατικό τρακτέρ αντίστοιχης ιπποδύναμης. Δεν απευθύνονται στον μέσο Ευρωπαίο αγρότη, πόσο μάλλον στον Έλληνα μικροκαλλιεργητή. Και εδώ επανέρχεται το μόνιμο ελληνικό πρόβλημα: η αδυναμία συνεργασίας και συλλογικών σχημάτων.

Η βουλγαρική εταιρεία δεν περιορίζεται στην πώληση εξοπλισμού. Με ιδιόκτητο στόλο και λύσεις γεωργίας ακριβείας, αναλαμβάνει αγροτικές εργασίες για λογαριασμό τρίτων. Δραστηριοποιείται ήδη σε Βουλγαρία, Ρουμανία και Νότια Αφρική, χώρες με τεράστιες εκτάσεις και μεγάλες αγροτικές μονάδες. Εκεί όπου περνάς χιλιόμετρα χωρίς να συναντήσεις άνθρωπο, αλλά τα χωράφια δουλεύουν κανονικά.

Νέα εποχή στα χωράφια – και όχι θεωρητικά

Η εξέλιξη αυτή δείχνει καθαρά ότι μπαίνουμε σε μια νέα φάση: μεγάλες καλλιέργειες χωρίς φυσική παρουσία αγροτών. Τα αυτόνομα τρακτέρ κάνουν τη δουλειά και ο άνθρωπος επιβλέπει  από απόσταση. Το αν αυτό ακούγεται εφιαλτικό ή απελευθερωτικό, είναι άλλη συζήτηση. Το βέβαιο είναι ότι συμβαίνει ήδη.

Κάπως έτσι, μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης για το αγροτικό ζήτημα μοιάζει ξεπερασμένο. Ρεύμα, πετρέλαιο, επιδοτήσεις όλα σημαντικά, αλλά όχι επαρκή. Η πραγματική συζήτηση πρέπει να μετατοπιστεί στον τεχνολογικό και οργανωτικό εκσυγχρονισμό της παραγωγής. Γιατί τέτοιες λύσεις δεν «κουμπώνουν» πάνω σε απαρχαιωμένες δομές και κατακερματισμένες εκμεταλλεύσεις.

Το τέλος του αρότρου είναι ήδη εδώ

Ενδεικτικό της αλλαγής εποχής είναι το γεγονός ότι η John Deere έκλεισε πριν από δύο χρόνια τη γραμμή παραγωγής αρότρων στις ΗΠΑ. Οι σύγχρονες οικονομικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις οδηγούν σε μειωμένη κατεργασία εδάφους, στέλνοντας το παραδοσιακό –Ησιόδειο– άροτρο στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Από το χωράφι στο ράφι: μια αλυσίδα υπό ανατροπή

Το συμπέρασμα είναι απλό και σκληρό: οδεύουμε σε μια γεωργία με λιγότερους αγρότες, περισσότερα δεδομένα και βαριά τεχνολογία. Και αυτό δεν αφορά μόνο το χωράφι, αλλά ολόκληρη την αλυσίδα «από το χωράφι στο ράφι». Το ερώτημα δεν είναι αν έρχεται αυτή η αλλαγή. Είναι αν η Ελλάδα θα την προλάβει ή θα τη δει για άλλη μια φορ,  να περνά δίπλα της.